Plan voor je roman, of niks daarvan?

Hoe schrijf je een roman? Een echt boek? Doe ik het wel goed? Omdat ik zo’n anderhalf jaar geleden ben begonnen aan een thriller en om de haverklap vastloop en mijn tijd ongefocust aan andere dingen besteed, begon ik me zo langzamerhand af te vragen of ik het wel “handig” doe of dat ik het helemaal anders aan moet pakken. Ik ben dus eens op internet gaan zoeken naar methoden om een boek te schrijven en heb de strategieën die ik tegenkwam hieronder op een rijtje gezet. En één ding kan ik wel vast verklappen: er is niet één manier om een boek te schrijven.

1. Plan? Niks daarvan!
Dit spreekt nogal voor zich. Je hebt een al dan niet concreet idee, begint gewoon en dan zie je wel waar het schip strandt. Het voordeel is dat je niet eindeloos blijft plannen en piekeren, maar meteen meters maakt. Het nadeel hiervan is dat je stuurloze meters maakt, wat er in kan resulteren dat je binnen 20.000 woorden compleet vastloopt, je verhaallijn gewoon echt niet blijkt te werken of dat het verhaal maar wat van hot naar her stuitert. Aan de andere kant is de kans op geniale, creatieve, verrassende teksten groter als het plot nog niet helemaal vaststaat en je je fantasie echt helemaal de vrije loop kunt laten.

2. Plot verzinnen, dan beginnen
Dit is een iets beter gestructureerde variant van optie 1. Bedenk een plot van begin tot eind maar zonder al te veel detail en schrijf dit op in een beknopte samenvatting van maximaal 500 woorden. Veel verhalen bevatten een aantal cruciale momenten en plottwisten die bepalend zijn voor de structuur van het verhaal. Zorg dat deze duidelijk zijn in je samenvatting.
Begin dan pas met schrijven. Het handigst is het om bij het begin te beginnen, maar als je ineens inspiratie krijgt voor de slotscene kun je die ook gewoon even tussendoor schrijven. Je weet immers al waar het allemaal naartoe moet. Hieronder volgt een voorbeeld van zo’n plot:

  • Een gitarist wordt vermoord na zijn concert (gebeurtenis 1).
  • Een meisje dat voor het laatst op zijn concert is gezien wordt vermist (gebeurtenis 2).
  • Hieruit volgen twee aparte verhaallijnen, namelijk de zoektocht naar de moordenaar en de zoektocht naar het meisje.
  • Een bebloed sieraad van het meisje wordt teruggevonden en het bloed blijkt van die gitarist te zijn (gebeurtenis 3). Vanaf hier worden de twee verhaallijnen dus één.
  • Beide detective teams moeten gaan samenwerken, wat natuurlijk gepaard gaat met een boel conflict zoals botsende ego’s of juist seksuele aantrekkingskracht (gebeurtenissenreeks 4).
  • Een reeks gebeurtenissen leidt naar het meisje en haar kidnapper (gebeurtenissenreeks 5).
  • Reddingspoging van het meisje resulteert in ontsnapping van de kidnapper (gebeurtenis 6), maar het getraumatiseerde meisje vertelt (na veel moeite natuurlijk) wel hoe de gitarist is omgekomen en onthult een derde betrokken partij (maffia/ geldschieter/ drugsbaas/ platenmaatschappij bijvoorbeeld).
  • Teams splitsen weer op voor de zoektochten naar de kidnapper en deze derde partij (gebeurtenissenreeks 7). Welke informatie hebben de teams hier nodig om verder te komen? Hoe en wanneer krijgen ze die info?
  • Een van de detectives krijgt uiteindelijk een cruciale tip van een getuige (gebeurtenis 8). Nu wordt duidelijk wat de kidnapper en de derde partij met elkaar te maken hebben en waarom de gitarist vermoord is (bijvoorbeeld: de kidnapper heeft in opdracht van de derde partij iets gestolen van de gitarist).
  • De kidnapper en de derde partij komen bij elkaar om het gestolen object over te dragen, tegen betaling of in ruil voor iets/iemand (gebeurtenis 9).
  • De detectives achterhalen net op tijd waar deze ontmoeting plaatsvindt en pakken de misdadiger(s) op na een verpletterend spannende achtervolging op een interessante plek zoals een verlaten industrieterrein, een overvol vliegveld, een slachthuis, moeras, op een boot of in de Grand Canyon (gebeurtenis 10)
  • Cooling down. Zo’n typische ‘de rust is wedergekeerd scene’, of juist een cliffhanger die een deel 2 aankondigt.

Zo heb je grofweg een plot om je richting te geven, maar je kunt er echt nog alle kanten mee op. De personages zijn ook nog helemaal niet ingevuld. En onderweg aanpassen is natuurlijk ook altijd een optie!

3. Structureren als een baas: de sneeuwvlok methode
Deze populaire methode is bedacht door Randy Ingermanson en is al in meerdere vertalingen te vinden is. Deze strategie houdt in dat je met de grote lijnen begint en stap voor stap steeds meer details uitwerkt, zoals je ook een sneeuwvlok zou tekenen. Het uitgebreide stappenplan vind je hier.De eerste stappen hebben iets weg van methode 2, omdat het vooral gericht is op een beknopte samenvatting van je verhaal. Van de samenvatting maak je vervolgens een lange samenvatting. Dan focus je op het uitwerken van de personages en beschrijf je jouw verhaal vanuit hun perspectief. Uiteindelijk maak je een overzicht van de scenes die in jouw boek moeten komen en deze werk je uit tot een roman.
Deze methode pakt dus op een heel gestructureerde manier alle verschillende aspecten van jouw verhaal aan en helpt je om ze goed samen te voegen tot een mooi geheel. Nadeel: het is erg veel werk.
Ik heb dit zelf nog nooit gedaan, maar ik moet toegeven dat ik nu wel overweeg om een kortere variant van dit plan eens uit te werken voor de roman waar ik mee bezig ben. Het verplicht je om goed na te denken over waar je mee bezig bent en dat is denk ik wel even goed na al mijn geflierefluit.

4. Gaan gaan gaan, oftewel NaNoWriMo
NaNoWriMo = National Novel Writing Month. Dat “National” snap ik niet helemaal, want mensen over de hele wereld doen hier elk jaar aan mee. Het doel is om in de maand November 50.000 woorden te schrijven. Dat is een complete roman van gemiddelde lengte. Het is dus een soort schrijfmarathon en onderweg kun je online allerlei hulp en motivatie halen uit peptalks van bekende auteurs en op het forum voor deelnemers. De officiële website vind je hier.
Het belangrijkste principe achter deze strategie is dus snelheid. Binnen een maand heb je de hele plot op papier. Verfijnen komt daarna wel.
Ik ben persoonlijk geen fan van deze aanpak. Ten eerste heb ik hier naast mijn fulltime baan gewoon geen tijd en energie voor. Ten tweede vraag ik me af of je met die focus op het aantal woorden nog werkelijk een goed plot neerzet. Veel tekst is niet per se goede tekst. Misschien duurt het herschrijven en bijschaven van die eerste haastige draft vervolgens wel eindeloos. Niks voor mij dus.

Zo blijkt dus maar. Er zijn meerdere manieren om dat verhaal uit je hoofd in een boek te krijgen. En is de ene aanpak nou beter dan de ander? Waarschijnlijk niet. Ik denk dat elke schrijver voor zichzelf moet uitzoeken welke methode het prettigst werkt. Dus ik ga mijn geluk eens proberen met de verkorte sneeuwvlok methode.
En nu ben ik natuurlijk ook heel benieuwd of iemand anders dat al eens geprobeerd heeft! Of houdt iemand er nog een hele andere aanpak op na? Laat het weten en deel je ervaringen hieronder!

2 gedachten over “Plan voor je roman, of niks daarvan?

  1. Annet Kasimier schreef:

    Dag Ilona,
    Tijdens mijn vakantie zag ik via FB jouw tips langskomen. Ik heb ze met grote interesse gelezen. Fijne leidraden. Ik zelf ben vorig jaar maart gestart op mijn FB met een kort stukje, zomaar omdat ik dat leuk vond. Het stukje eindigde met een cliffhanger en dat was dat, dacht ik. Ik kreeg veel leuke reacties en vooral ‘en hoe gaat dit nu verder?’ Ik wist dat zelf ook niet. De volgende dag, onderweg in mijn auto, naar huis, ontsproot een vervolg en ik schreef het gelijk na thuiskomst uit op mijn FB-pagina., met weer dezelfde uitkomst ‘hoe nu verder. Mijn lezers waren opnieuw enthousiast en ik besloot voor de serieuze lezers een besloten groep te maken waarin ik zou proberen opnieuw het verhaal te vervolgen. Mijn lezers wisten niet hoe de verhaal wendingen zouden gaan, maar ik evenmin. We zijn nu anderhalf jaar verder en staan er inmiddels 51 hoofdstukken in mijn besloten groep. ‘Verhalen van Anna Klara’. Het laatste hoofdstuk dateert van eind juli en
    afgelopen nacht kreeg ik weer een lumineuze ingeving…. op naar hoofdt 52…… groetjes Annet

    • AwesomeIlona schreef:

      Ja het is een supermotivatie als mensen om je heen je verhaal lezen en willen weten hoe het verder gaat! Ik ben zelf de serie ‘het monster onder jouw bed’ gestart en merk ook dat het heel leuk is als mensen dat geboeid blijven volgen! Ik ben wel erg benieuwd naar jouw verhalen nu 😉

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *